خیلی از افراد فرقی بین «صرافی دارای مجوز بانک مرکزی» و فروشنده‌ی غیررسمی ارز نمی‌گذارند، چون از بیرون هر دو شبیه هم به نظر می‌رسند. تفاوت اصلی این است که صرافی مجاز، معامله را ثبت و رسید رسمی صادر می‌کند و در برابر تخلف پاسخگوی نهاد ناظر است؛ همین موضوع در مبالغ بالا یا معاملات ارز برای حواله و سفر، امنیت معامله شما را بیشتر می‌کند. برای مبالغ بزرگ، همیشه از فروشنده بخواهید مجوز فعالیتش را نشان دهد یا نام صرافی را از فهرست رسمی که کانون صرافان اعلام می‌کند، بررسی کنید.

ریسک اصلی خرید نقدی از فروشنده‌های خیابانی یا ناشناس، اسکناس تقلبی و نبود مرجع برای شکایت در صورت اختلاف است. اگر قرار است مبلغ قابل‌توجهی ارز نقد بخرید، شمردن و بررسی اسکناس‌ها در محل، پیش از نهایی‌کردن معامله، یک عادت ساده اما مهم است.

ارز مسافرتی، سهمیه‌ای است که با نرخ مصوب و شرایط خاص (مثل داشتن بلیت و ویزای معتبر) به مسافران خارج از کشور تعلق می‌گیرد و معمولاً محدودیت مبلغ دارد. حواله ارزی برای انتقال پول بین کشورها استفاده می‌شود، بدون اینکه اسکناس فیزیکی جابه‌جا شود؛ کارمزد و نرخ حواله معمولاً کمی با نرخ نقدی بازار آزاد فرق دارد. ارز نقدی همان چیزی است که در تابلوی بالا می‌بینید و مستقیم در صرافی‌ها دست به دست می‌شود، بدون سهمیه‌بندی یا شرط خاص.

اگر هدف شما فقط پس‌انداز یا رصد نرخ روز است، نرخ نقدی بازار آزاد (همین عددی که روی این صفحه می‌بینید) معیار مناسبی است. اما اگر قصد سفر یا انتقال رسمی پول دارید، حتماً پیش از اقدام از صرافی یا بانک بپرسید کدام نوع ارز و با چه نرخی به شرایط شما تعلق می‌گیرد، چون این نرخ‌ها می‌توانند با عدد بازار آزاد فاصله داشته باشند.

بدون نرخ رسمی واحد برای بازار آزاد، عرضه و تقاضا مستقیم‌ترین عامل تعیین‌کننده نرخ روزانه است. عوامل کلانی مثل نرخ تورم داخلی، سیاست‌های پولی بانک مرکزی، انتظارات عمومی از آینده اقتصاد و اخبار مربوط به روابط تجاری بین‌المللی، همه می‌توانند تقاضا برای ارز را در یک بازه کوتاه به‌شدت تغییر دهند. برای همین، نرخ ارز در ایران نسبت به خیلی از کشورهای دیگر، به اخبار و انتظارات حساس‌تر است، نه فقط به آمار اقتصادی رسمی.